• bewustgelukt

Overspannen? Wees er op tijd bij!

Bijgewerkt op: 26 apr.

Alweer ruim 10 jaar geleden kreeg ik te maken met een burn-out. Ik had vrijwel alle signalen genegeerd, ik wist niet beter dan dat ik gewoon altijd door moest gaan en dacht dat dagelijks stress ervaren er nu eenmaal bij hoorde als je iets wilde bereiken in het leven. Destijds werkte ik als docent in het onderwijs, een van de sectoren waar burn-out relatief het vaakst voorkomt. Met name vrouwen, in de zorg of het onderwijs, rond de leeftijd van 30 jaar, kampten hiermee. I ticked all the boxes.

Ik stelde hoge eisen aan mijzelf en nam eigenlijk nooit echt rust. Eerlijk, behalve nachtrust vond ik rusten vooral iets voor ouderen. Maar de hele week deed ik uitsluitend dingen die ik moest doen en in het weekend ging dat eigenlijk gewoon door. Achteraf voelde alles als presteren met maar weinig plezier, zelfs sport wat ik op een aardig niveau deed en altijd met plezier had gedaan werd een uitputtingsslag. Muziek maken, sociale contactmomenten en uitgaan werden steeds vaker uit mijn agenda verbannen. Sterker nog, ik had daar ook steeds minder plezier in. Ik was alleen maar bezig met verantwoordelijkheden en laadde onbewust niet meer op. Ook maakte ik achteraf gezien regelmatig cynische opmerkingen en kon ik me steeds moeilijker ergens toe zetten. Het meest vervelende vond ik het onrustige en tegelijkertijd uitputtende gevoel wat vaak uit het niets kwam opzetten. Ziekmelden was geen optie, dat kon ik mijn studenten en collega's toch niet aandoen?! Totdat het echt niet meer ging.

Een paar jaar geleden was ik op een bedrijfsfeestje en had daar een interessant gesprek met een huisarts en een loopbaancoach. We bleken alle drie ooit een burn-out te hebben gehad. Goh. Als een burn-out mensen in onze vakgebieden kan overkomen, dan kan het iedereen overkomen, was mijn conclusie. Ook al zijn er factoren die voor extra gevoeligheid zorgen, zoals bijv. de mate van stressgevoeligheid, perfectionisme, hooggevoeligheid, (on)veilig werkklimaat, sociale steun, andere gezondheidsklachten en stressvolle levensgebeurtenissen.

Om onder de (heel vaak zelfopgelegde!) druk te kunnen presteren, is jouw lichaam tijdelijk in staat extra prestaties te leveren. Onder invloed van extra stresshormonen die worden afgegeven ben je alerter, fysiek sterker, meer gefocust en krijg je meer gedaan. Dit kan een tijd goed gaan en mensen kunnen dit als een soort ‘flow’ ervaren. Ze hebben echter niet door dat als ze over een bepaald punt heen gaan, de prestaties juist minder worden en het lichaam echt uitgeput raakt.

Word je al vroeg wakker, heb je moeite met ontspannen, pieker je veel, maak je slordigheidsfoutjes en kun je weinig hebben? Trek dan aan de bel. In deze fase kun je de ingeslagen weg makkelijker herstellen dan wanneer je echt een burn-out hebt en de bijnieren die overuren hebben gedraaid, nauwelijks of helemaal niet meer werken. Het herstellen kan dan soms wel jaren duren en sommige mensen houden aan deze ziekteperiode chronische klachten over.

Het is heel spannend om overspannenheid en burn-out te moeten erkennen. Het vraagt om eerlijk naar jezelf te zijn en in te zien dat het zo niet langer kan. En eerlijk, vaak zijn er al heel veel waarschuwingssignalen geweest die je steeds hebt genegeerd. Die je niet hebt gerelateerd aan een burn-out. Denk daarbij aan bijv. stemmingswisselingen, slordigheidsfoutjes, verdoofde vingers, woordvindingsproblemen of gewichtsverlies. Veel mensen voelen schaamte bij de gedachte dat ze ‘opgeven’ of ‘falen’ als ze zich ziek moeten melden en zijn bang voor oordelen uit hun omgeving. Wat als mensen je een aansteller vinden? Omdat burn-outs vaak voorkomen en het steeds vaker ook jongeren treft, wordt er weleens lacherig over gesproken alsof het een modetrend is. Het kan zijn dat mensen in jouw omgeving denken dat met een weekje vakantie een burn-out wel weer hersteld is. Dat dacht ik destijds zelf ook, maar helaas is het niet zo 1-2-3 opgelost. Je hebt je lichaam vaak al maanden, zo niet jaren, onder flinke druk gezet. Het is lastig in te schatten waar je precies staat, als je er al zolang middenin zit. Als je je dan ziek meldt, dan is het allerbelangrijkste te leren accepteren dat rust hetgeen is wat je nu nodig hebt en proberen te vertrouwen op jouw herstelproces.


Weet dat een burn-out juist vaak bij mensen voorkomt die loyaal en hardwerkend zijn, het zijn absoluut geen opgevers. Ze bewaken hun grenzen echter niet goed en luisteren niet goed naar de signalen van hun lichaam. Waar destijds dus vooral mensen van rond de 30 een burn-out kregen, zien we tegenwoordig steeds vaker jongere mensen die al met burn-outklachten rondlopen. Soms al op middelbare schoolleeftijd! En dat zegt iets over onze tijdsgeest. En dat mag, nee dat moet echt anders. Ik hoor vaak in verhalen van mensen terug dat er sprake is van een of meerdere van de volgende factoren: de lat erg hoog leggen, het gevoel het nooit goed genoeg te doen, prestatiedruk voelen van de omgeving, signalen van het lichaam negeren en angst voor afwijzing of bang zijn anderen te moeten teleurstellen.

Als je je zelf herkent in dit verhaal, bespreek jouw zorgen dan met mensen die je vertrouwt. Dat kan zijn een goede vriend of een familielid, maar ook een mentor, leidinggevende, of een vertrouwenspersoon. Zij kunnen kijken of het takenpakket voor jou geschikt is of misschien momenteel te veel voor je is? Ook kun je met gezondheidsklachten bij jouw huisarts, psycholoog of bedrijfsarts terecht. Niet zelden laten cliënten een bloedonderzoek doen in overleg met de arts. Of daaruit afwijkende waarden komen of niet, vaak geeft een uitslag een bepaalde geruststelling. De vraag is uiteindelijk wat heeft deze klachten en eventueel deze afwijkende waarden veroorzaakt? Een arts kan je eventueel ook doorverwijzen voor begeleiding tijdens een burn-out en re-integratieproces bij een psycholoog of coach.

Mocht je na het lezen van dit artikel meer informatie willen over overspannenheid en burn-out, dan kun je heel veel informatie en ervaringsverhalen online vinden. Besef je dat we nog nooit zoveel burn-outs hebben gehad als op dit moment en dat het beroepsziekte nummer 1 is. Op de lange termijn is het een persoonlijke ommekeer nodig door de aandacht naar binnen te richten, waarbij je je angsten onder ogen mag zien en je gezondheid op nummer 1 zult moeten zetten. Als we niet langer gevangen zitten in het najagen van het onbereikbare of onmogelijke, wat tot veel teleurstelling en uitputting leidt, valt een last van onze schouders en krijgen we ruimte voor datgene wat er echt toe doet. En misschien kom je wel tot de conclusie dat een andere baan of studie eigenlijk veel beter bij je past.

Dus, als je eerlijk bent tegen jezelf: voel je je over het algemeen energiek of ontspannen? Is 'goed' voor jou 'goed genoeg'? Geef jij je grenzen op tijd aan? Haal je voldoende plezier en voldoening uit je werk of studie? Mag je van jezelf ook niksen? Kun je van jezelf accepteren dat je weleens fouten maakt? Heb je een goede, volledige nachtrust? Kun je de mening van een ander ook weer makkelijk naast je neerleggen? Kun je je goed concentreren als je met iets bezig bent?

Ja? Houden zo! De kans dat jij overspannen bent is dan klein.

Zo nee, waarom niet? Op welk(e) punt(en) zou je nu iets kunnen veranderen? Vraag iemand uit je omgeving met je mee te denken daarbij en ga ermee aan de slag.

Mocht je al een tijd rondlopen met signalen van overspannenheid en je merkt geen verbetering op, trek dan op tijd aan de bel voor hulp. Je bent zeker niet de enige en je hoeft dit niet alleen te doen.


#overspannen #burnout #stress #prestatiedruk #bewustgelukt

32 weergaven0 opmerkingen

Recente blogposts

Alles weergeven

Kijktips